Kolorektal kanser, kalın bağırsak ve rektumda gelişen; dünyada en sık görülen kanser türleri arasında yer alan ciddi bir hastalıktır. Avrupa, Kuzey Amerika ve Avustralya'da görülme sıklığı daha yüksek olup beslenme alışkanlıkları, çevresel faktörler ve genetik yatkınlık bu farklılıkta belirleyici rol oynamaktadır. Hastalık 40 yaş altında nadir görülmekte, 50 yaş ve sonrasında ise belirgin biçimde artmaktadır. Vakaların yaklaşık yüzde seksen beşi 50 yaş ve üzerindeki bireylerde ortaya çıkmaktadır.
Risk Faktörleri
Aşırı kilo ve obezite, fiziksel hareketsizlik, işlenmiş gıda tüketimi, sigara ve alkol kullanımı başlıca değiştirilebilir risk faktörleri arasındadır. Bunların yanı sıra ileri yaş, erkek cinsiyet, ailede kolorektal kanser öyküsü, kalın bağırsak polipleri, inflamatuvar bağırsak hastalığı, Lynch Sendromu gibi kalıtsal sendromlar ve Tip 2 diyabet gibi bazı endokrin hastalıklar da riski artırmaktadır.
Belirtiler
Kolorektal kanser çoğu zaman uzun süre belirti vermeden ilerler. Belirti gösterdiğinde ise istemsiz kilo kaybı, uzun süren kabızlık veya ishal, dışkılama alışkanlığında değişiklik, dışkıda kan görülmesi, kansızlık, halsizlik, gaz sancısı ve ağrılı dışkılama şeklinde ortaya çıkabilir. Bu belirtiler başka bağırsak hastalıklarında da görülebildiğinden her semptom kansere işaret etmez; ancak mutlaka bir hekime danışılmalıdır.
Tarama Neden Bu Kadar Önemli?
Hastalığın sinsi seyri nedeniyle tarama programları hayati önem taşımaktadır. Polipler kanserleşmeden önce tespit edilip çıkarıldığında kanser gelişimi tamamen önlenebilmektedir. Ülkemizde 50-70 yaş arası kadın ve erkeklere, 2 yılda bir Gaitada Gizli Kan Testi (GGK) uygulanmaktadır. Ayrıca bu yaş grubuna 10 yılda bir kolonoskopi yapılması önerilmektedir. Birinci derece akrabasında kolorektal kanser öyküsü bulunan bireyler ise 40 yaşından itibaren taranmalıdır.
Bu taramalar; Aile Sağlığı Merkezleri, KETEM, Sağlıklı Hayat Merkezleri ve Mobil Tarama Araçları aracılığıyla ücretsizolarak sunulmaktadır.
Riskinizi Azaltmak İçin
Taramanızı zamanında yaptırın. Günde 30-60 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite yapın. İşlenmiş gıdaları azaltıp taze sebze, meyve ve tam tahıllı ürünlere ağırlık verin. Normal vücut ağırlığınızı koruyun. Sigara ve alkolden uzak durun.
Erken teşhis, kolorektal kanserde tedavi başarısını ve yaşam kalitesini önemli ölçüde artırmaktadır. Tarama için aile hekiminize başvurunuz.